John Banville – De zee

John Banville dat is lezen als deinen op de golven van de middelandse zee. Op een luchtbed lig je te genieten onder de hete zon. Het timbre van de golfslag als een welverdiende massage. Dan vliegt er een vliegtuigje over, het zwaait met z’n vleugels. Zacht ronkend onder de strak blauwe hemel. Wow, je beseft dat je leeft en sluit je ogen. Je dobbert voort, fantaseert en geniet, dommelt in een net niet slaap. Nog lang niet thuis en nog lang niet terug op aarde.

De zee van Banville is als muziek van Tiersen, Morricone of een liefdesliedje wat je doet verdrinken in melancholie en romantiek. Dit is schrijverij van de bovenste plank. Kunst. Stijl en vorm ondergeschikt aan het verhaal. Het verhaal als middel om flow te etaleren.

Een boek over herinnering, verlies en identitieit. Max Morden verliest zijn vrouw en trekt zich terug in een pension aan zee. Een pension in het dorp waar hij als kind zijn vakanties doorbracht en de familie Grace leert kennen. Max graaft terug in zijn geheugen en verteld over belevenissen aan zee. We zien zijn dochter en het sterven van zijn vrouw. De medebewoners van het pension en de leegte van zijn bestaan. Een schitterende roman, gevuld met prachtige zinnen en meeslepende alinea’s. Dit boek had ik niet willen missen, van John Banville lees ik graag wat meer.

Herman Koch – Odessa Star

Herman Koch zat wat na te denken over het schrijven van een nieuwe roman maar kon de pen maar niet op de juiste manier gehanteerd krijgen. Het ontbrak hem aan ideeën en inspiratie waarna hij besloot de schrijftafel te verlaten en de verdere avond te besteden aan een setje films die hij huurde bij een lokale Amsterdamse Videotheek.

American Beauty beviel hem wel. Vooral de rol van Kevin Spacy als ontevreden echtgenoot en vader zette Koch aan het denken. Leuk personage. Op een dag besluit Spacey het anders te gaan doen. De puberale rebel lag decennia lang te slapen onder het deken van een gezapig huwelijk. Met het kopen van een sportwagen en het opzeggen van zijn baan gaat Spacey overstag. Doen wat z’n hart hem ingeeft. Wars van verwachtingspatronen en schijt aan de rest van de wereld.

Na de aftiteling zien we Koch opstaan en naar z’n schrijftafel lopen om een aantekening maken: Personage – Kevin Spacy in American Beauty. Midlife crisis, boring, rebbeleren tegen huidige status van leven.Wanneer Koch weer terug loopt richting woonkamer besluit hij nog een film te kijken: American Psycho. De verfilming van het meesterwerk van Brett Easton Ellis laat ons Christian Bale zien die in de huid van Patrick Bateman kruipt. Een onverschillige verveelde Wall Street yup die zijn leven opsiert met het pijnigen van de medemens en het etaleren van morbide gedachten. Een losgeslagen idioot in maatpak. Bateman is een rechtse klootzak, een anti-hero van een geweldadig kaliber.

Een interessant personage die Patrick Bateman en ook Herman Koch ziet er wel wat in. Alweer staat hij op uit z’n zetel om aan z’n schrijftafel een aantekening te gaan maken. Misschien leuk om de Kevin Spacy uit American Beauty ook wat van Patrick Bateman mee te geven? Hem net als het karakter van Brett Easton Ellis een wat morbide, rancuneuze en geweldadige snaar mee te geven? Een paar laffe brute moorden aan m’n nieuw te schrijven roman toevoegen?

De basis van het hoofdpersonage is gelegd. Nu nog een setting en een opening naar een bruisender leven waar de hoofdpersoon naar smacht. Koch noemt zijn hoofdpersonage Fred Moorman en de opening naar verandering in het leven van Fred wordt aangedragen door Max. Een harde, ziekelijke Amsterdamse crimineel die z’n hand niet omdraait iemand om te leggen om een verkeerde grijns of een verkeerd begrepen grap. Fred raakt geobsedeerd door het spannende leven van Max, dringt binnen in zijn leven en raakt langzaam maar zeker betrokken bij diens criminele activiteiten.

Ik had een roman verwacht als De Oesters van nam Kee of De Ordening van Kees van Beijnum. Vlot geschreven pageturners, onderhoudend en grappig. Met veel plezier lees je de boeken uit. Geen hoogdravende literatuur maar lekkere weglezers. Odessa Star had dit kunnen zijn, waagt een poging maar het schip strand al ver voor de laatste bladzijde. Het boek leest eenvoudig maar is traag, weinig grappig terwijl dit wel zo bedoeld is en is bovendien saai. Nieuwsgierigheid naar hoe het afloopt met Fred wordt naarmate de bladzijden vorderen steeds minder en zonder al teveel opwinding lees je het in no time uit. Mijn nieuwsgierigheid werd gewekt door het onlangs verschenen en goed ontvangen ‘Het Diner’. De laatste roman van Koch is een bestseller maar zal hoogstwaarschijnlijk niet op m’n leeslijstje verschijnen. Met dank aan zijn voorganger.

de workshop revisited (2) en de tip

Met een ferme tred – hij begon al kopjes te geven – vlotte ik mij zogezegd naar het toilet en nam het aanschouwde hier in overpeinzing. De workshop overslaan? Het aankijken tot – oei dat deed zeer – de pauze of gewoon met het hoofd omhoog naar binnen lopen en net doen of het leuk is? Na mijn billen geveegd te hebben (sic) begaf ik mij alweer snel in de lobby waar ik mijn overpeinzingen doornam met de lieftalligheid welke mij vergezelde.

Ze bleek in een gevecht verzeild geraakt te zijn dus ons overleg kwam met enige moeite tot stand. Nou kan ik u aanraden, ondanks haar voorkomen wat dit niet doet vermoeden: Wanneer u met deze dame in gevecht raakt maar snel uw biezen te pakken en haar vooral niet te onderschatten. Toen de vulpen eenmaal verdwenen was tussen het warme vlees van haar tegenstander en ook haar bril nog maar weinig licht in….

U begrijpt beste lezer. De workshop was dermate bedroevend dat een poging tot het doen van verslaglegging de gedachten al snel doet verzanden naar rijmelarij van lik me vestje. Om deze bijdrage toch nog enig bestaansrecht te geven een tip. Een tip die me door het hoofd schoot vanwege de combinatie bibliotheek en het nieuwe jaargetijde.

Ik ben een liefhebber van het binnenlopen in de bibliotheek en een uurtje door magazines heen bladeren. Wat om je heen kijken naar andere bezoekers, kopje koffie in een plastic bekertje erbij en voor je het weet zit je lekker ontspannen wat te dromen in een fijne omgeving.

Met het lekkere weer wat we deze week voorgeschoteld krijgen is de kans aanwezig dat ook de binnentuin weer open gaat. De bibliotheek in hartje centrum beschikt over een heerlijke binnentuin. Een serene rust in hartje centrum die doet denken aan de stoffigheid van Parijse straten in combinatie met het Amsterdamse Begijnhof. Ook al zo’n heerlijk plekje. Het is er heerlijk ontspannen zitten met een krantje. Met enkel je gedachten of met een vriend of vriendin wat mijmeren aan de mooie grote tafels en fijne stoelen. Mocht u het Zwolse centrum deze week bezoeken: De binnentuin is een bezoekje waard!

de workshop revisited

Waar ik het in mijn vorige bijdrage wilde hebben over een workshop die ik onlangs bezocht, bleek ik al snel te verzanden tussen oude truien, te snijden droogbloemen en tabak rokende boeren. Leuk en aardig met die boeren maar vandaag op de trekker terug naar de oorsprong. Terug rijden over de genomen zijweg en uitkomen waar we wilden beginnen: Een workshop schrijven in de lokale Zwolse bibliotheek.

Een workshop schrijven. Leuk denk je dan, in gedachten refererend aan een workshop onder leiding van een toen nog onbekende Tommy Wieringa. De schrijver met de speedboot vertelde in geuren en kleuren over de boeken die hij las. De reizen die hij maakte en het belang van een goed geformuleerde zin. ‘Leuk en aardige die boeken van Mulisch maar een zinnenschrijver is het niet’, aldus Tommy – Joe Speedboot – Wieringa. De zin, dat was zijn thema. We schreven zinnen en dronken koffie. Ondertussen vertelde Wieringa over Titaantjes en de stijl van hun schepper Nescio, las hij voor uit werk van John Fante en beleefden we een ontspannen middag waar fijn samenzijn de boventoon voerde. Goh, een workshop schrijven in de Zwolse bibliotheek, laat ik maar snel twee kaartjes reserveren!

Met een zekere dame aan mijn zijde liep uw publicist de deur uit. Gewapend met pen en papier maakten we onze intrede. Waar we dachten op een bijeenkomst van de lokale grijze duifen club gearriveerd te zijn, bleek dit niet minder waar. ‘Libelle fanclub dagen? Nee hoor wij zijn hier voor een workshop schrijven.’ De kwikident glimde me tegemoet en de goed gevoedde Tena Lady deed zijn best rare geurtjes te verbergen. Lekker lullen met die reclame maar ik wist dondersgoed wie hier aan urineverlies ten onder ging. ‘Nee maar, u komt ook voor de schrijverij. Excuseert u mij, de stoelgang begrijpt u wel..’

Wordt vervolgd – Misschien ook niet. In ieder geval heb ik een schieronmenselijke hekel aan te lange stukken op weblogs. Vandaar, zeg maar.

de workshop

Ik herinner me een trui van het merk Alien Workshop. Nou heeft dat vrij weinig te maken met hetgeen ik vandaag wilde bespreken maar soms heb je dat: Momenten uit een ver verleden die al lang en breed vergeten leken, het oppervlak niet meer wisten te bereiken, doemen op als de zon in de lente. De zon, ook haar waren we al vergeten. ‘ Wat is dat mama? Dat is de zon lieverd, een kogel van vlammen die ons warmte, vreugde en een nieuw seizoen brengt. Brengt de zon ook papa weer terug? Nee lieverd papa is een tyfushond. Die komt er niet meer in, die vlamt tegenwoordig met een ander zonnetje.’

Die trui van Alien Workshop stamt uit een periode van skatepleintjes, inline skates en tenslotte een skateboard waarmee ik me vermaakte op geasfalteerde pleintjes en metalen obstakels. Leuke tijd, leuke trui. Oud en versleten droeg ik de trui gedurende seizoensarbeid in de tochtige polder. We sneden bloemen van de akker en vingen veertig cent per gesneden bos. Dunne bosjes maken en zoveel mogelijk exemplaren van collega snijders ontvreemden en aan het eind van de zomer kon je met een beetje geluk een stereo toren kopen.

Koffie dronken we in een vervallen keet aan de rand van het veld. Een radio speelde zachtjes en de vrouw van de boer verdeelde de plakken ontbijt koek. Compleet met ferme laag boter waar we groot en sterk van werden. De boer draaide sigaretten als boomstammen waar de tabak aan alle kanten uit hing. Met een vochtige muil en een tong als een grazende koe likte hij het vloeitje dicht. Aansteken die boomstam en de gloeiende tabak die op de kin viel met een ferme ‘godverdomme’ weer van de kin afslaan. In stilte aten we van onze koek, de boer rookte en drukte de boomstam tenslotte uit onder z’n lars. ‘Eelien Worrkshup’ zei de boer en keek naar m’n trui. De rest van de keet keek mee en tenslotte zei de boer. ‘Niks Worrkshup, ik zeg werk aan de winkel.’ De boer stond op en we volgden. Het veld weer in, onze plek zoekend tussen de bloemen.

Adriaan van Dis – De wandelaar

De wandelaar oftewel Mulder. Een vereenzaamd hoofdpersonage, woonachtig in Parijs. Snobbistisch, zelfbenoemd geëngageerd. Type Amsterdam-Zuid, compleet met versleten ribbroek en slonzige blouse. Geen voordeur maar een portiek. Type Adriaan van Dis?

Zou hij niet in Parijs wonen dan toch zeker in de Amsterdamse Valeriusstraat. Op stand aan de Willemsparkweg of de van Eegenstraat. Een wandeling door het Vondelpark, een kaasje halen bij de traiteur. ‘Stukje witte truffel proeven meneer Mulder? Ah, dat is alleraardigst, lekker.’ Even plaats nemen op een smoezend terras. Wat staren door de Cornelis Schuyt straat en na twee glazen wijn het hoedje weer van tafel pakken. Opstaan en terug naar huis.

Voor Mulder geen Amsterdam maar de oevers van de Seine. Wandelen langs kathedralen, standbeelden en struinen over pleinen. Doelloos kabbelen zijn dagen voort. Opstaan en zonder sprankeling of belevenis weer gaan slapen. Een leven ver weg van de samenleving, niet meedoen maar gadeslaan. Observeren en wachten op niets dat komen gaat.

Het boek speelt zich af tegen de achtergrond van de Parijse rellen eind 2005 begin 2006. Allochtonen in de voorsteden komen in opstand. Auto’s branden en nachtenlang duren de ongeregeldheden voort. Demonstraties, de Nederlandse televisiekijker leert Sarkozy kennen en ook Mulder wordt er mee geconfronteerd. Een pension gevuld met illegalen vliegt in brand. Mulder wandelt zijn ronde en passeert de vlammenzee. Blijft staan en aanschouwt het tafereel. Een hond springt uit het raam en kiest Mulder als zijn nieuwe baas. Mulder heeft een vriend, een fijn beestje wat hem in het vervolg vergezeld gedurende zijn dagelijkse wandelingen.

De hond is de sleutel tot beleving. Wie is de eigenaar van het beestje? Wat gebeurt er met de overlevenden van het afgebrande pension? Mulder raakt betrokken bij de armoede van illegalen, daklozen en ondergedoken personages. Het boek schetst een wonderschone stad met bevuilde porien. Zo op het eerste gezicht niet zichtbaar.

Wat ik er van vond? Een middelmatige roman, traag van stof en weinig verrassend. Het kabbelt voort, zet niet aan tot doorlezen maar onaardig is het ook niet. Jaren geleden las ik Nathan Sid en De Rat van Arras. Ik was nieuwsgierig naar dit boek, nieuwsgierig naar een hernieuwde kennismaking. Het werd een eenmalige kop koffie. Beste Adriaan, tot een biertje zal het waarschijnlijk nooit komen.

den haag vs de slegte

Alweer een tijdje geleden was ik op een uitstapje richting Den Haag. Een bezoekje aan het Gemeentemuseum met als bijzonderheid dat ik niet eens alleen ging. Nou zie ik u denken: ‘Geen vrienden en dan toch met een hele meute op stap?’ Blijkt 2009 toch nog een vernieuwend jaar te worden.

Uw publicist was een dag op stap als begeleider van een groep scholieren. Het was een bijzondere dag. ‘Afblijven jongens, godverdomme met je poten van dat schilderij afblijven en Rachelle kom eens uit die donkere nis vandaan. Rokje aanhouden en bij de groep blijven verdomt nog mal.’

‘Zeg Herman anders ga jij even bij dat groepje belhamels staan.’
‘Ja en anders ga jij even naar huis.’
‘Wat?’
‘Nee is goed hoofdmeester.’
‘Haha, nou nou, je hoefd me echt geen hoofdmeester te noemen hoor. Bedoel iemand moet de hoofdmeester zijn, noem het zelf overigens liever gewoon directeur, maar je kan me gewoon bij m’n voornaam noemen hoor.’
‘Drommels-drommels-drommels…’

Toen we alle zalen drie keer waren doorgestuifd en ook de kantine kaalgevreten was, bleek de dag alweer snel voorbij. Met z’n allen terug naar de trein maar niet voordat der hoofdmeister een woord van dank had gesproken. ‘Begeleiders, zonder uw steun had deze dag niet zo geslaagd kunnen zijn. Natuurlijk had ik ook alleen de boel bij elkaar kunnen houden – Rob Oudkerk eat my heart out – maar met uw inzet…’ En zo ging het nog even door. Tot slot waren er presentjes. Helaas geen boek van Frits Spits maar voor iedere begeleider een VVV bon ter waarde van vijftien euro. Kijk, dat noem ik nou een welkome verrassing!

Onlangs liep ik gewapend met de welverdiende bon binnen bij de Slegte en vond er eeen drietal boeken die me het lezen waard lijken: De Wandelaar van Andriaan van Dis, die doodgeboren blonde van Boudewijn Buch en ook De Laatste Roker van WF Hermans werd in de tas gestopt. Hoofdmeester bedankt en welkom nieuwe aanwinsten. Het werk van Adriaan ziet al bijna de eindstreep. Weet u meteen over welk boek mijn volgende bijdrage zal gaan. Graag tot dan!

J.D. Salinger – The catcher in the rye

Na de tegenvaller van Coetzee en twee boeken van Paul Auster die me ook niet een kijkje in de hemel gunden, eindelijk weer eens een boek wat me aan het hart ging. Me wist te bekoren, leesplezier bracht en zijn plekje in de kast overtuigend verdient heeft. The Catcher in the rye is een parel. Ik heb genoten!

‘If you really want to hear about it, the first thing you’ll probably want to know is where I was born, and what my lousy childhood was like , and how my parents were occupied and all before they had me, and all that David Copperfield kind of crap, but I don’t feel like going into it, if you want to know the truth.’

Aan het woord in deze magistrale eerste zin is hoofdpersoon Holden Caulfield. Teenager, depressed en op zoek naar betekenis in een bestaan waar hij maar weinig plezier aan beleefd. Op zoek naar identiteit en zingeving.  Holden wordt van school gestuurd. Een school waar hij maar weinig leerde. We leren hem kennen gedurende zijn laatste dagen aan Pency. Zijn kamer delend met studiegenoten, toekijkend hoe anderen zich gedragen en kritisch als het maar even kan. Het oog van Holden is als het oog van een groot observeerder. Als lezer kijken we grinnikend over z’n schouder mee.

‘He came down off the shower ledge and came in the room. ‘Hi,’ he said. He always said it like he was terrifically bored or terrifically tired. He didn’t want you to think he was visiting you or anything. He wanted you to think he’d come in by mistake, for God’s sake. Hi,’ I said , but didn’t look up from my book. With a guy like Ackley, if you looked up from your book you were a goner. You were a goner anyway, but not as quick if you didn’t look up right away.’

‘He started walking around the room, very slow and all, the way he always did, picking up your personal stuff off your desk and chiffonier. He always picked up your personal stuff and looked at it. Boy, could het get on your nerves sometimes.’

Holden vertrekt van Pency en we zien hem ronddolen in New York. Zich vervelen in bars en hotels, om tot slot thuis te arriveren. Op weg naar volwassenheid neemt Holden ons mee door een scherp geschreven roman, verteld als een vlotte anekdote. Een roman welke verscheen in de jaren ’50 maar tijdloos lijkt te zijn. Een aanrader

off the book – onze mat

Mat Herben, good old Mathieu, hoe zou het er toch mee zijn dacht je vroeger nog wel eens. Mat Herben, de schaduw van wijlen Pim Fortuyn. De snor die samen met Harry Mens een lijntje als een staalkabel met de kale nakker schijnt te hebben. Mat is terug! Onlangs zag ik hem in een item van De wereld draait door. Een opgewonden kirretje ontsproot me de strot en het op schoot gelegen bord voer zat inmiddels tegen het plafond geplakt. ‘Jongens pak het bier en de champagne, de vlag kan uit, Mat Herben op de buis!’

Wat de hell denk je dan. Kredietcrisis, je verdomde aandelen verdampt. De spaarcenten verdwenen in een IJslandse beerput en dan op de koop toe geconfronteerd worden met Mat Herben? What’s the deal Mat? Balkenende de weg kwijt en in een uiterste poging het tij te keren, in een moment van zwakte, onze Mat maar gebeld?

‘Mat met de Balk hier.’
‘Jan-Peter, wat een verrassing, waar kan ik je mee van dienst zijn vriend?
‘Mat kerel, het land nadert een depressie, we hebben je nodig. Mat, als ik denk aan daadkracht dan…’
‘Balk wacht ff, ik krijg een wisselgesprek, lijntje Pim wacht ff.’
‘Mat?’

Mat Herben werd aan de tand gevoeld door een Jakhals. U weet wel, die rood geveterde loopjongens van Mathijs van Nieuwkerk die hun uiterste best doen een ander geluid te laten horen. Uiteraard inclusief transparante montuurtjes en links georienteerde baardgroei. Inderdaad niet helemaal ongegrond als ik hoor dat er binnen het publieke bestel een vrij eenzijdig geluid te horen is…

Echter, om een langer verhaal iets korter te maken: Wat liet onze Mat ons tussen neus en lippen door weten?! Hij is lid geworden van de VVD! Op uitnodiging van Mark Rutte gedurende een lunch!? Nee echt hoor, het bord Brinta was inmiddels weer van het plafond naar beneden gekomen maar de eetlust verdween als sneeuw voor de zon.

Mark waar ben je mee bezig denk ik dan? Leuk en aardig dat liberale partijtje maar die Mark Rutte, is dat de staatsman die de partij verdient? Op de koop toe Mat Herben uitnodigen lid te worden? Mat Herben als lijstduwer? Ik mag dan een voorkeur hebben voor Alexander Pechtold, maar om wat tegengewicht te bieden jegens onze Geert lijkt me een sterke VVD geen overbodige luxe. Actiepuntje voor het volgende congres: Die Mat weer rap terug sturen naar de Biesbosch en ook Mark Rutte aan de kant schuiven. Ik zeg desnoods het orakel van stal, Heinsbroek of haal Bolkestein uit huize avondrood. Oppositie laat u horen!

J.M Coetzee – Disgrace

Coetzee is een schrijver die ik nooit las maar desondanks hoog in het vaandel had. Kan dat? Ja dat kan. De achterflappen van gepubliceerd werk, de wetenschap dat de nobelprijs hem toekwam en kritieken die schreven over masterpieces en Coetzee overspoelden met grootse complimenten. Mijn interesse ging vooral uit naar Boyhood en Diary of a bad year. Inderdaad, niet gaat maar ‘ging’ uit naar genoemde boeken. Na het lezen van Disgrace is mijn enthousiasme behoorlijk getemperd.

Van het concert des levens mag dan niemand een program hebben (sick), ook van de boekenclub is de beslissing welk boek verplicht gelezen dient te worden een procedure waar ik als nieuweling nog maar weinig vat op heb. Meestal verschijnt er enkele dagen na samenkomst een mailtje van de directie met een titel. Die besluitvorming dient nodig eens aangekaart te worden, maar dat nu terzijde: Disgrace van Coetzee. Leuk, daar heb je Coetzee dacht ik nog. Gaan we uiteindelijk toch eens kennis maken met de Zuid-Afrikaan. Oei, dat viel tegen! Haal de vlag maar binnen.

Disgrace verhaalt over een hoogleraar genaamd David Lurie. Een kerel waar je al meteen minder dan weinig sympathie voor hebt wat het lezen direct minder aangenaam maakt. Twee keer gescheiden, sombere kijk op zaken en in de nadagen van zijn weinig florisante bestaan lijkt afgezien van interesse in literatuur enkel zijn passie voor vrouwen niet te zijn geluwt. Wanneer Lurie een affaire heeft met een studente zijn ook de dagen als hoogleraar ten einde. Waar het komen tot de uitgangspositie van het boek je al weinig beviel, blijkt dit pas het startschot te zijn tot een nog minder amuserend relaas.

Lurie verbrandt zijn schepen en vertrekt naar dochter Lucy. Een type is ben lesbisch en dat wil ik weten ook, wat zich verschanst op een kwakkelende boerderij in de binnenlanden. Paar vergeelde kroppen sla, een set magere honden in een kennel en een neger genaamd Petrus die zo af en toe een handje komt helpen. Petrus staat symbool voor de zwarte Zuid-Afrikaan welke gebukt gaat onder het verleden. Apartheid, ongelijke verdeling van land en ondergronds doorwoekerende conflicten inzake zwart versus blank: Het eigenlijke thema van het boek. Coetzee giet middels Disgrace genoemde problemen in een verhaal wat waarschijnlijk meteen de reden is waarom het in ’99 de Booker Prize won. Naar mijn idee de enige reden. Het ontbreekt aan stijl en souplesse, conversatie is erg staccato neergezet en het boek heeft een matig tempo. De weg naar de laatste zin is een saaie sessie zonder hoogtepunten. Jammer.